Werken met projecties

Een Coördinaten ReferentieSysteem, of CRS, is een methode van het koppelen van numerieke coördinaten aan een positie op het oppervlak van de aarde. QGIS heeft ondersteuning voor ongeveer 7.000 standaard CRS-en, elk met een verschillend doel voor het gebruik, voor- en nadelen! Kiezen van een toepasselijk referentiesysteem voor uw project en gegevens van QGIS kan een complexe taak zijn, maar gelukkig helpt QGIS u bij het maken van deze keuze, en maakt het werken met verschillende CRS-en zo transparant en nauwkeurig als mogelijk is.

Overzicht ondersteuning van projecties

QGIS heeft ondersteuning voor ongeveer 7.000 bekende CRS-en. Deze standaard CRS-en zijn gebaseerd op die welke zijn gedefinieerd door de European Petroleum Search Group (EPSG) en het Institut Geographique National de France (IGNF), en worden in QGIS beschikbaar gemaakt door de onderliggen bibliotheek voor projectie “Proj”. Gewoonlijk worden deze standaard projecties geïdentificeerd door middel van een combinatie van autoriteit:code, waar de autoriteit de naam van een organisatie is, zoals “EPSG” of “IGNF”, en de code is een uniek nummer dat is gekoppeld aan een specifiek CRS. Bijvoorbeeld: het veel voorkomende CRS WGS 84 latitude/longitude is bekend onder de identificatie EPSG:4326, en het standaard CRS voor het in kaart brengen op het web is EPSG:3857.

Aangepaste, door gebruikers gemaakte CRS-en worden opgeslagen in een gebruikersdatabase voor CRS. Bekijk het gedeelte Aangepast Coördinaten ReferentieSysteem voor informatie over het beheren van uw aangepaste coördinaten referentiesystemen.

Laag coördinaten referentiesystemen

Uw gegevens moeten, om gegevens op een juiste wijze te kunnen projecteren in een specifiek doel-CRS, informatie bevatten over het coördinaten referentiesysteem of u zult handmatig het juiste CRS dienen toe te wijzen aan de laag. Voor lagen van PostGIS gebruikt QGIS de identificatie voor de ruimtelijke referentie die werd opgegeven bij het aanmaken van die laag. Voor gegevens die ondersteunt worden door OGR of GDAL, gaat QGIS uit van een herkende manier van het specificeren van het CRS. Voor de indeling Shapefile betekent dit bijvoorbeeld dat er een bestand aanwezig moet zijn dat de beschrijving in Well Known Text (WKT) van een CRS bevat. Dit projectiebestand heeft dezelfde basisnaam als het bestand .shp en wordt gevolgd door de bestandsextensie .prj. Bijvoorbeeld: alaska.shp zou een bijbehorend projectbestand genaamd alaska.prj hebben.

Wanneer een laag wordt geladen in QGIS, probeert QGIS automatisch jet juiste CRS voor die laag te bepalen. In sommige gevallen is dat niet mogelijk, bijv. wanneer een laag wordt verschaft die de informatie niet bevat. Wanneer QGIS niet automatisch het juiste CRS voor een laag kan bepalen, zal het u vragen om handmatig het CRS te selecteren. Selecteren van de juiste keuze is cruciaal, omdat een verkeerde keuze uw laag op de verkeerde positie op het oppervlak van de aarde zal plaatsen! Soms zullen bijgeleverde metadata het juiste CRS voor een laag beschrijven, in andere gevallen dient u contact op te nemen met de originele auteur van de gegevens om het juiste te gebruiken CRS te bepalen.

Project coördinaten referentiesystemen

Elk project in QGIS heeft ook een geassocieerd Coördinaten ReferentieSysteem. Het project-CRS bepaalt hoe gegevens worden geprojecteerd vanuit de onderliggende ruwe coördinaten naar de gerenderde platte kaart in uw kaartvenster van QGIS. Achter de schermen projecteert QGIS transparant opnieuw alle lagen die zijn opgenomen in uw project naar het CRS van het project, zodat zij allemaal op de juiste positie ten opzichte van elkaar zullen worden gerenderd!

Het is belangrijk een toepasselijke keuze te maken voor het CRS van uw projecten van QGIS. Kiezen voor een niet-toepasselijk CRS kan er voor zorgen dat uw kaarten er vervormd uitzien, en de relatieve grootten en posities van objecten in de echte wereld slecht weergeven. Gewoonlijk, bij het werken met kleinere geografische gebieden, zullen er een aantal standaard CRS-en worden gebruikt binnen een bepaald land of binnen administratieve gebieden. Het is belangrijk te onderzoeken welke CRS-en toepasselijk zijn of standaard keuzes voor het gebied dat u in kaart brengt, en er voor te zorgen dat uw project van QGIS deze standaarden volgt.

Het project-CRS kan worden ingesteld op de tab CRS van het dialoogvenstere Projecteigenschappen (Project ‣ Eigenschappen…). Het wordt ook weergegeven aan de rechter onderzijde van de statusbalk van QGIS.

../../../_images/projectionDialog.png

Dialoogvenster Projecteigenschappen

De tab CRS heeft ook een optionele instelling voor Geen projectie. Selecteren van deze instelling zal ALLE behandelingen voor projecties binnen het project van QGIS uitschakelen, wat er voor zorgt dat alle coördinaten voor lagen en kaarten zullen worden behandeld als eenvoudige 2D Cartesiaanse coördinaten, zonder relatie met posities op het oppervlak van de aarde.

Wanneer u een nieuw CRS kiest voor uw project van QGIS, zullen de maateenheden automatisch worden gewijzigd op de tab Algemeen van het dialoogvenster Projecteigenschappen (Project ‣ Eigenschappen…) om overeen te komen met het geselecteerde CRS. Bijvoorbeeld: sommige CRS-en definiëren hun coördinaten in voet in plaats van in meters, dus instellen van het CRS voor uw project naar een van deze CRS-en zal uw project ook instellen op het standaard meten in voet.

Instellingen voor CRS

Standaard start QGIS elk nieuw project met een globale standaard projectie. Dit standaard CRS is EPSG:4326 (ook wel bekend als “WGS 84”), en het is een globaal referentiesysteem, gebaseerd op latitude/longitude. Dit standaard CRS kan worden gewijzigd via de instelling CRS voor nieuwe projecten op de tab CRS onder Extra ‣ options Opties. Er is een optie om automatisch het CRS van het project in te stellen om overeen te komen met de eerste laag die in een nieuw project wordt geladen, of, als alternatief, kunt u een anders te gebruiken standaard CRS selecteren voor alle nieuw gemaakte projecten. Deze keuze zal worden opgeslagen om te gebruiken in volgende sessies van QGIS.

../../../_images/crsdialog1.png

De tab CRS in het dialoogvenster Opties van QGIS

Wanneer u lagen gebruikt die geen CRS bevatten, dan kunt u definiëren welk CRS QGIS moet gebruiken voor deze lagen. Dat kan globaal worden gedaan op de tab CRS onder Extra ‣ options Opties.

De opties getoond in figure_projection_options zijn:

  • radioButtonOn Vraag naar CRS

  • radioButtonOff Project-CRS gebruiken

  • radioButtonOff Een standaard CRS gebruiken

Wanneer u het coördinaten referentiesysteem voor een bepaalde laag zonder CRS informatie wilt definiëren, dan kunt u dat doen op de tab Bron van het dialoogvenster Eigenschappen van de raster- en vectoreigenschappen (zie Eigenschappen Bron voor raster en Eigenschappen Bron voor vector). Wanneer uw laag al een CRS heeft, zal dit getoond worden als in Tab Bron in dialoogvenster Laag-eigenschappen. Onthoud dat het wijzigen van het CRS in deze instelling niet op enige manier de onderliggende gegevensbron wijzigt, het wijzigt slechts de manier waarop QGIS de ruwe coördinaten van de laag in het huidige project van QGIS interpreteert.

Tip

CRS in het paneel Lagen

Klikken met de rechter muisknop op een laag in het paneel Lagen (gedeelte Paneel Lagen) geeft twee CRS snelkoppelingen. Instellen laag CRS zal direct de Ruimtelijk Referentie Systeem Keuze openen (zie figure_projection_project). Project CRS van laag overnemen zal het project-CRS instellen en gelijk maken aan de CRS van de geselecteerde laag

Gelijktijdige CRS transformatie (OTF)

QGIS ondersteunt Gelijktijdige CRS transformatie gebruiken (OTF) voor zowel raster- als vectorgegevens. Dit betekent dat, ongeacht het onderliggende CRS van bepaalde lagen in uw project, zij altijd automatisch zullen worden getransformeerd naar het algemene CRS dat is gedefinieerd voor uw project.

Keuze Coördinaten ReferentieSysteem

Dit dialoogvenster helpt u een Coördinaten ReferentieSysteem toe te wijzen aan een project of een laag, door een set projectiedatabases te verschaffen. Items in het dialoogvenster zijn:

  • Filter: Wanneer u de EPSGcode weet, of de identificatie of de naam van een Coördinaten ReferentieSysteem, kunt u gebruik maken van een zoekterm om deze te vinden. Geef de EPSGcode, de identificatie of de naam op als zoekterm.

  • Recent gebruikte coördinaten referentie systemen: wanneer u bepaalde CRS-en vaker gebruikt, dan zullen deze getoond worden onder in de tabel van het dialoogvenster Projectie. Klik op één van deze items om het daarbij behorende CRS te selecteren.

  • Coördinaten Referentie Systeem: Dit is een lijst van alle CRS-en die ondersteund worden door QGIS, inclusief geografische, geprojecteerde en zelf gedefinieerde coördinaten referentie systemen. Selecteer, om een CRS in te stellen, deze uit de lijst door de bijbehorende lijst uit te klappen en het CRS te selecteren. Het actieve CRS is vooraf geselecteerd.

  • Proj text: Dit is de CRS-tekst die gebruikt wordt door het PROJ projectieprogramma. Deze tekst is alleen-lezen en wordt ter informatie gegeven.

De keuze voor het CRS geeft ook een ruw voorbeeld van het geografische gebied waarvoor een geselecteerd CRS geldig is om te gebruiken. Veel CRS-en zijn alleen ontworpen om te gebruiken in kleine geografische gebieden, en u zou deze niet moeten gebruiken buiten het gebied waarvoor zij werden ontworpen. De voorbeeldkaart geeft een geschat te gebruiken gebied weer wanneer een CRS uit de lijst wordt geselecteerd. In aanvulling daarop geeft deze voorbeeldmap ook een indicatie weer van het huidige kaartbereik van het kaartvenster.

Aangepast Coördinaten ReferentieSysteem

Indien QGIS niet het coördinaten referentie systeem levert dat u nodig heeft, kunt u zelf een CRS maken. Kies, om een CRS te maken, customProjection Aangepast CRS via het menu Extra. Zelfgemaakte CRS-en worden opgeslagen in een gebruikersdatabase van QGIS. Deze database bevat ook de Favoriete plaatsen en andere eigen instellingen.

../../../_images/customProjectionDialog.png

Dialoogvenster Aangepast CRS

Defining a custom CRS in QGIS requires a good understanding of the PROJ projection library. To begin, refer to “Cartographic Projection Procedures for the UNIX Environment - A User’s Manual” by Gerald I. Evenden, U.S. Geological Survey Open-File Report 90-284, 1990 (available at https://pubs.usgs.gov/of/1990/of90-284/ofr90-284.pdf).

Deze handleiding beschrijft het gebruik van proj en de daarbij behorende programma’s voor de opdrachtregel. De cartografische parameters die gebruikt worden voor proj worden beschreven in de gebruikershandleiding en deze kunnen ook worden gebruikt in QGIS.

Het dialoogvenster Definitie aangepast Coördinaten Referentie Systeem heeft slechts twee parameters nodig om een gebruikers CRS te maken:

  1. Een beschrijvende naam

  2. De cartografische parameters in indeling voor PROJ

Klik, om een nieuw CRS te maken, op de knop signPlus Nieuwe CRS toevoegen en geef een beschrijvende naam en de parameters voor het CRS op.

Let daarbij op dat Parameters moet beginnen met +proj= om een nieuw Coördinaten ReferentieSysteem te maken.

U kunt de opgegeven parameters voor het CRS testen om te zien of deze goede resultaten geven. Geef, om dit te doen, bekende coördinaten in waarden lat/long voor WGS84 op in de velden Noord en Oost. Klik op Bereken en vergelijk de resultaten met de bekende waarden in uw Coördinaten ReferentieSysteem.

Een NTv2-transformatie integreren in QGIS

U heeft één extra stap nodig om een NTv2-transformatiebestand in QGIS te integreren:

  1. Plaats het bestand voor NTv2 (.gsb) in de map CRS/Proj die QGIS gebruikt (bijv. C:\OSGeo4W64\share\proj voor gebruikers van Windows)

  2. Voeg nadgrids (+nadgrids=nameofthefile.gsb) toe aan de definitie van Proj in het veld Parameters van de Definitie aangepast Coördinaten ReferentieSysteem ` (:menuselection:`Extra –> Aangepaste projecties…).

    ../../../_images/nadgrids_example.PNG

    Een NTv2-transformatie instellen

Datumtransformaties

In QGIS is Gelijktijdige CRS-transformatie gebruiken standaard ingeschakeld, wat betekent dat wanneer u lagen gebruikt met verschillende coördinatensystemen, QGIS ze transparant opnieuw projecteert naar het project-CRS. Voor enkele CRS-en zijn een aantal mogelijke transformaties beschikbaar om opnieuw te projecteren naar het project-CRS. QGIS stelt u optioneel in staat een bepaalde te gebruiken transformatie te definiëren, anders gebruikt QGIS een standaard transformatie.

Deze aanpassing wordt gedaan in het menu Extra ‣ options Opties –> tab CRS in de groep Standaard datumtransformaties:

  • gebruiken van checkbox Vraag naar datumtransformatie als meerdere beschikbaar zijn: wanneer meer dan één toepasselijke datumtransformatie bestaat voor een bron-/doel-CRS-combinatie zal een dialoogvenster automatisch worden geopend dat gebruikers vraagt te kiezen welke van deze datumtransformaties voor het project moeten worden gebruikt;

  • of vooraf definiëren van een lijst met toepasselijke standaard transformaties om te gebruken bij het laden van lagen in projecten of om een laag opnieuw te projecteren.

    Gebruik de knop signPlus om het dialoogvenster Datumtransformaties selecteren te openen. Dan:

    1. Geef het Bron CRS van de laag aan met behulp van de keuzelijst of het widget setProjection CRS selecteren.

    2. Geef op dezelfde wijze het Doel CRS aan.

    3. Afhankelijk van de bestanden voor transformeren van rasters (gebaseerd op versies van GDAL en PROJ die zijn geïnstalleerd op uw systeem), wordt in de tabel een lijst met beschikbare transformaties van bron naar doel gebouwd. Klikken op een rij geeft details weer van de toegepaste instellingen (EPSG-code, nauwkeurigheid van de transformatie, aantal betrokken stations…).

      U kunt er voor kiezen om alleen huidige geldige transformaties weer te geven door de optie checkbox Verberg die komen te vervallen te selecteren.

    4. Zoek naar de transformatie van uw voorkeur, selecteer die en klik op OK.

      Een nieuwe rij wordt toegevoegd aan de tabel onder CRS ‣ Standaard datumtransformaties met informatie over ‘Bron CRS’ en ‘Doel CRS’ als ook over ‘Bron datumtransformatie’ en ‘Doel datumtransformatie’.

    Vanaf nu gebruikt QGIS automatisch de geselecteerde datumtransformatie voor verdere transformaties tussen deze twee CRS-en totdat u die signMinus verwijdert uit de lijst of toggleEditing vervangt door een andere.

../../../_images/datumTransformation.png

Een voorkeur standaard datumtransformatie selecteren

Datumtransformaties die zijn ingesteld op de tab Extra ‣ options Opties –> CRS zullen worden geërfd door alle nieuwe projecten voor QGIS die op het systeem worden gemaakt. Aanvullend kan een bepaald project zijn eigen specifieke set transformaties hebben die zijn gespecificeerd via de tab CRS van het dialoogvenster Projecteigenschappen (Project ‣ Eigenschappen…). Deze instellingen zijn alleen van toepassing voor het huidige project.